Düzgün işıqlandırma interyerin son toxunuşu kimidir. O, məkanı tamamlayır, otağın atmosferini formalaşdırır və həm estetik, həm də funksional baxımdan mühüm rol oynayır. Buna görə də ev və ya ofis üçün işıqlandırma seçərkən yalnız lampanın görünüşünə deyil, onun texniki xüsusiyyətlərinə və istifadə məqsədinə də diqqət yetirmək lazımdır.Xoş və isti işıq yayan LED lampaya, funksional işıqlandırma təmin edən stolüstü lampaya, yoxsa yumşaq və dekorativ işıq yaradan divar lampasına üstünlük vermək daha məqsədəuyğundur? Müxtəlif rəng temperaturları, işıq mənbələri, ölçülər və dizaynlar seçimi daha da çətinləşdirə bilər.
Bu məqalədə yeni işıqlandırma məhsulları seçərkən nəzərə alınmalı 16 əsas amili ətraflı nəzərdən keçirəcəyik.
Düzgün İşıqlandırma Seçərkən Nəzərə Alınmalı 16 Amil
Düzgün lampanın seçilməsi otağın ölçüsündən və funksiyasından tutmuş enerji sərfiyyatı və işıq keyfiyyətinə qədər bir çox amildən asılıdır. Aşağıdakı 16 məqamı nəzərə almaqla məkanınız üçün həm praktik, həm də estetik baxımdan uyğun işıqlandırma həlləri seçə bilərsiniz.1. Enerji Sərfiyyatı
Lampaların enerji sərfiyyatı istifadə olunan işıq mənbəyindən asılı olaraq dəyişir. LED lampalar, kompakt flüoresan və digər enerjiyə qənaət edən işıq mənbələri ənənəvi közərmə lampaları ilə müqayisədə daha yüksək enerji səmərəliliyi ilə seçilir.LED lampalar aşağı enerji sərfiyyatı ilə yanaşı, uzun xidmət müddəti ilə də üstünlük təşkil edir. Bu xüsusiyyət onları uzunmüddətli istifadə üçün daha qənaətcil seçimə çevirir.
Bəzi flüoresan və kompakt flüoresan lampaların tam parlaqlığa çatması üçün müəyyən vaxt tələb oluna bilər. LED lampalar isə adətən işə düşdüyü andan etibarən tam parlaqlıq təmin edir.
2. İnteryer Rənglərinin Təbii Görünməsi
Seçdiyiniz işıq mənbəyinin interyerdəki rəngləri necə göstərməsi də vacibdir. Bu baxımdan CRI — Rəngötürmə İndeksi (Color Rendering Index) əsas göstəricilərdən biridir.CRI işıq mənbəyinin obyektlərin rənglərini təbii işığa nə qədər yaxın göstərdiyini ifadə edir. Göstərici nə qədər yüksəkdirsə, rənglər bir o qədər təbii və real görünür.
Xüsusilə mətbəx, qarderob, makiyaj sahəsi və rənglərin düzgün görünməsinin vacib olduğu digər məkanlarda yüksək CRI göstəricisinə malik işıqlandırma seçmək məqsədəuyğundur.
3. İşığın Miqdarı
Hər fəaliyyət üçün eyni miqdarda işıq tələb olunmur. Məsələn, kitab oxumaq və ya işləmək üçün film izləmək və ya istirahət etməkdən daha çox işıq lazım ola bilər.Kitab oxumaq, yazmaq və işləmək kimi fəaliyyətlər üçün birbaşa və fokuslanmış işıq daha uyğundur. Dincəlmək və rahat atmosfer yaratmaq üçün isə yayılmış və ya dolayı işıqlandırmadan istifadə etmək olar.
Otağın gün ərzində nə qədər təbii işıq aldığını da nəzərə almaq vacibdir. Təbii işığın az olduğu otaqlarda əlavə işıqlandırma həllərinə daha çox ehtiyac yarana bilər.
4. İşıq Mənbəyinin Növü
Lampa seçərkən müxtəlif işıq mənbələri arasında seçim etmək mümkündür. Ən çox istifadə olunan variantlara LED və flüoresan işıq mənbələri daxildir.İşıq mənbəyinin dəyişdirilə bildiyi lampa seçmək gələcəkdə daha çevik seçim etməyə imkan verir. Beləliklə, ehtiyac yarandıqda daha qənaətcil, daha parlaq və ya daha isti rəng temperaturuna malik işıq mənbəyinə keçmək mümkündür.
LED lampalar: Aşağı enerji sərfiyyatı, uzun xidmət müddəti və müxtəlif rəng temperaturlarında mövcud olması ilə seçilir.
Enerjiyə qənaət edən lampalar: Nisbətən aşağı enerji sərfiyyatına malikdir, lakin bəzi modellərin tam parlaqlığa çatması üçün qısa isinmə müddəti tələb oluna bilər.
Flüoresan lampalar: Enerji baxımından səmərəli və uzunömürlü ola bilər, lakin ev interyerlərində yaratdığı işıq atmosferi hər zaman rahat və isti hiss yaratmaya bilər.
5. Lampanın Yerləşdiriləcəyi Məkan
Lampanın ölçüsü və forması onun yerləşdiriləcəyi sahəyə uyğun olmalıdır. Otağın ölçüsü, mebelin yerləşimi və tavanın hündürlüyü bu seçimdə mühüm rol oynayır.Geniş otaqlarda dekorativ döşəmə lampalarından istifadə etmək mümkündür. Məkan məhduddursa, divar lampaları və asma lampalar daha praktik seçim ola bilər.
Məsələn, divanın yanında və ya arxasında divar lampası, qəhvə və ya yemək masasının üzərində isə asma lampa istifadə etmək olar.
6. İşıqlandırmanın Növü
İnteryer işıqlandırmasını əsasən üç kateqoriyaya bölmək olar:- Ümumi işıqlandırma
- Funksional işıqlandırma
- Dekorativ və atmosfer işıqlandırması
Funksional işıqlandırma konkret fəaliyyət sahəsini işıqlandırmaq üçün istifadə olunur. Məsələn, iş masasında stolüstü lampa və ya mətbəx iş səthinin üzərində əlavə işıqlandırma funksional işıqlandırmaya aiddir.
Atmosfer işıqlandırması isə əsasən rahat və xoş mühit yaratmağa xidmət edir. Yumşaq divar lampaları, dekorativ lampalar və işıq intensivliyi tənzimlənən modellər bu məqsəd üçün istifadə oluna bilər.
7. Lampanın Patronu
Patron işıq mənbəyinin lampaya qoşulduğu hissədir. Müxtəlif lampalar fərqli patron növlərindən istifadə etdiyinə görə məhsul almadan əvvəl uyğun patron tipini yoxlamaq vacibdir.Ən geniş yayılmış patron növlərindən bəziləri E seriyası ilə ifadə olunur:
- E27 – geniş yayılmış standart patron ölçülərindən biridir.
- E14 – daha kiçik ölçülü patron olub dekorativ və kompakt lampalarda geniş istifadə edilir.
8. Texniki Qulluq və Təmizlik
Lampa alarkən onun texniki qulluq və təmizlik baxımından nə qədər rahat olduğunu da nəzərə almaq lazımdır.Burada yalnız işıq mənbəyinin dəyişdirilməsi deyil, lampanın səthlərinin və dekorativ elementlərinin təmizlənməsi də nəzərdə tutulur.
Uzun xidmət müddətinə malik LED işıq mənbələri dəyişdirilmə tezliyini azalda bilər. Bununla yanaşı, lampanın əlçatanlığı və asan təmizlənməsi də vacibdir.
Məsələn, yemək masasının üzərində yerləşən və hündür tavandan asılan dekorativ lampaların üzərində toz daha çox toplana bilər və onların təmizlənməsi çətin ola bilər.
9. İşığın Tənzimlənməsi
İşıq intensivliyini dəyişmək istəyirsinizsə, dimmer funksiyası faydalı seçimdir. Dimmer vasitəsilə eyni lampanın işıq səviyyəsini müxtəlif ehtiyaclara uyğunlaşdırmaq mümkündür.Məsələn, iş görərkən daha parlaq işıq, istirahət zamanı isə daha zəif və yumşaq işıq seçilə bilər.
Lakin bütün lampalar və LED işıq mənbələri dimmerlə uyğun deyil. Buna görə də məhsul almazdan əvvəl lampanın dimmer dəstəyinin olub-olmadığını yoxlamaq vacibdir.
10. İşıqlandırmanın Funksiyası
İşıqlandırma seçərkən ilk növbədə lampanın hansı məqsədə xidmət edəcəyini müəyyənləşdirmək lazımdır.Lampadan yalnız qonaq otağında rahat atmosfer yaratmaq üçün istifadə olunacaq, yoxsa işləmək, oxumaq və ya yemək hazırlamaq üçün də lazım olacaq?
Məkanın funksiyası işıqlandırma növünün, işıq intensivliyinin və lampanın yerləşdirilməsinin müəyyən edilməsində əsas rol oynayır.
11. İşıq İntensivliyi
Lampanın yaratdığı işıq miqdarı lümen (lm) ilə ölçülür. Lümen göstəricisi yüksəldikcə lampanın verdiyi ümumi işıq miqdarı da artır.Lampa seçərkən yalnız vat göstəricisinə deyil, lümen dəyərinə də diqqət yetirmək daha doğrudur. Məhsulun qablaşdırmasında və texniki xüsusiyyətlərində bu məlumat adətən qeyd olunur.
Tələb olunan işıq səviyyəsi otağın ölçüsünə və fəaliyyətin növünə görə dəyişir. Buna görə də konkret otaq üçün işıqlandırma hesablanarkən ümumi lümen ehtiyacı ayrıca qiymətləndirilməlidir.
12. Satınalma və Uzunmüddətli İstifadə Xərcləri
Lampanın qiyməti seçim zamanı mühüm amildir. Buna görə də əvvəlcədən büdcə müəyyənləşdirmək faydalıdır.Lakin yalnız ilkin alış qiymətinə diqqət yetirmək düzgün deyil. Enerji sərfiyyatı, xidmət müddəti, texniki qulluq ehtiyacı və işıq mənbəyinin dəyişdirilmə xərcləri də nəzərə alınmalıdır.
Məsələn, LED lampanın ilkin qiyməti bəzi alternativlərdən yüksək ola bilər, lakin aşağı enerji sərfiyyatı və uzun xidmət müddəti sayəsində uzunmüddətli perspektivdə daha qənaətcil ola bilər.
13. İşıqlandırma Planının Hazırlanması
İşıqlandırma məhsulları almadan əvvəl sadə bir işıqlandırma planı hazırlamaq düzgün seçim etməyi asanlaşdırır.Bunun üçün otaqların planını hazırlayın və hər bir sahədə hansı fəaliyyətlərin həyata keçirildiyini qeyd edin. Daha sonra ümumi, funksional və dekorativ işıqlandırmaya ehtiyac olan sahələri müəyyənləşdirin.
Beləliklə, hansı otaqda hansı tip lampadan istifadə etməyin daha uyğun olduğunu əvvəlcədən müəyyən edə bilərsiniz.
14. Təhlükəsizlik
İşıqlandırma yalnız estetik və funksional deyil, həm də təhlükəsizlik baxımından əhəmiyyətlidir.Kifayət qədər ümumi işıqlandırma otaqda maneələri daha asan görməyə və təhlükəsiz hərəkət etməyə kömək edir.
Xüsusilə pilləkənlər, dəhlizlər, girişlər və digər keçid sahələrində düzgün işıqlandırma yıxılma və digər qəza risklərinin azalmasına kömək edə bilər.
15. İstilik Ayrılması
İstənilən işıq mənbəyi müəyyən miqdarda istilik yaradır. Lakin istilik istehsalı işıq mənbəyinin texnologiyasından və konstruksiyasından asılı olaraq dəyişir.LED işıqlandırma adətən ənənəvi közərmə lampaları ilə müqayisədə daha az istilik yayır və enerji sərfiyyatının böyük hissəsini işığa çevirməsi ilə seçilir.
Bu xüsusiyyət LED lampaları qapalı və uzun müddət istifadə olunan məkanlarda praktik seçimlərdən birinə çevirir.
16. İşığın Yayılması
Lampanın işığı necə yayması da seçim zamanı nəzərə alınmalıdır. İşıq mənbələrini ümumilikdə istiqamətləndirilmiş və yayılmış işıq verən modellərə ayırmaq mümkündür.Stolüstü və bəzi spot lampalar istiqamətləndirilmiş işığa yaxşı nümunədir. Bu lampalarda işıq konkret iş sahəsinə yönəldilir.
Yayılmış işıqlandırmada isə işıq daha geniş sahəyə və nisbətən bərabər şəkildə paylanır. Tavan lampalarının bir çoxu bu tip işıqlandırmaya nümunədir.
Nəticə
Düzgün işıqlandırmanın seçilməsi yalnız interyerin görünüşünə deyil, həm də məkanın funksionallığına, rahatlığına, enerji səmərəliliyinə və təhlükəsizliyinə təsir edir.Lampa seçərkən enerji sərfiyyatı, rəngötürmə indeksi (CRI), işıq intensivliyi, patron növü, rəng temperaturu, lampanın funksiyası, yerləşdiriləcəyi məkan və işığın yayılma xüsusiyyəti kimi amilləri əvvəlcədən nəzərə almaq düzgün qərar verməyə kömək edir.
Buna görə də işıqlandırma seçərkən yalnız lampanın dizaynına və qiymətinə diqqət yetirmək kifayət deyil. Məhsulun enerji səmərəliliyi, xidmət müddəti, işıq keyfiyyəti, texniki xüsusiyyətləri və istifadə olunacağı məkanın tələbləri birlikdə qiymətləndirilməlidir.
